معرفی کلی منطقه تویه دروار

بسم الله الرحمن الرحیم

برای آشنایی بازدیدکنندگان ارجمند لازم دانستیم که به شرح مختصر و مفیدی در مورد دهستان عزیزمان تودروار داده شود که هرچند به علت برخی محدودیت ها از خامه ای ناچیز ریشه می گیرد ، ولیکن برخاسته از حب وطن و دلدادگی به اوست .

*خواهشمندیم اگر نقصی مشاهده نمودید متذکر شوید که با اشتیاق پذیرای آن هستیم ، چرا که این حرکت بزرگ و ارزشمند در واقع متعلّق به تودرواری های با فرهنگ و دین مدار و در حقیقت تمامی ایران و ایرانیان است و امیدوارم که با کمک همه ، چه آنها که ساکن دهستان هستند و چه خصوصا آنهای که به شهرهایی همچون مشهد الرضا (ع) ، ساری ، دامغان ، سمنان و تهران و احیانا سایر شهرها مهاجرت نموده اند باعث تحول و توسعه ای در خور گردد ، با توجه به اینکه مورد تشویق و تحسین خواص و عوام قرار گرفته است .

———————-

تودروار عزیز ، دهستانی است متمدن ، کوهستانی ، زیبا و با جلوه های کم نظیر طبیعی و باغاتی سرسبز و متشکل از چندین روستا به نام های دهخدا ، دشتبو ، تویه ، دروار ، صح و قوشه که همچون نگینی ارزشمند بر تارک شهرستان تمدن و دینداری و سنت ” دامغان ” که از جمله شهرستان های استان دین و فرهنگ و صنعت ” سمنان ” است ، می درخشد .

با کوه هایی بزرگ و کوچک و صخره های مستحکم و چشمه هایی گوناگون همچون قلقل و انگورستانی و تنگه و کوهو و گیوتنگه . هوای دهستان در بهار معتدل و در تابستان تقریبا معتدل و در پاییز تقریبا سرد و در زمستان سرد است . درختان تودروار بعضی تنومندند چون چنار و بعضی حاصل دار چون گردو و توت و سیب و گیلاس و آلبالو و بادام و گلابی و در زمین های پایین تر چون باغ های پایین صح پسته و بعضی افراخته چون سپیدار اگر بخواهیم از گیاهان و درختچه ها نام ببریم ؛ در مورد گیاهان و درختچه های صحرایی خودرو و دارویی می توان گون و بارهنگ و سیاه دانه و خاکشیر و اسطوخودوس و خارشته و اسفند و گز را نام برد و از میان انواع گیاهان و درختچه های کوهستانی خودرو واریژه و مورد و اسفرزه و زرشک و کتیرا و … ، از غلات و علوفه و سیفی جات : گندم و جو ، یونجه ، شبدر ، خیار ، بادمجان ، گوجه و کدو و از سبزیجات تقریبا هرچه که بخواهی از قبیل نعناع ، اسفناج ، تره ، شاهی ، تربچه ، شلغم و … قابل ذکر است ، البته تاکید می نمایم که بسیاری از محصولات باغی و کشاورزی که نام بردم به علت اینکه بهره برداری از آنها شدیدا سنتی است و به نحو محدود و دلخواهانه کشت می شود و محصول عمده دهستان تودروار ” گردو ” است .

در باب حیوانات وحشی نیز می توان از  پلنگ و خرس و گرگ و شغال و روباه و نوعی راسو (عروسک) و آهو و خرگوش و قوچ و بز و کبک و قرقوه و بلبل و … نام برد.

 

و اگر از جامعه و فرهنگ مردم دهستان تودروار بخواهی ، باید بگویم که مردم این بهشت گونه از دوران های کهن تا به امروز طالب علم و دانش بوده اند ، که می توان از حوزه علمیه دروار که در حدود چهارصد سال پیش تاسیس شد از دوران قدیم و از مدارس ابتدایی و راهنمایی و دبیرستان و حسینیه ها و تکایا و مساجد متعدد آن نام برد . حتی اکنون نیز بیشترین آمار تحصیلکرده ها و متخصصین مختلف در سطوح عالیه آموزش عالی در سطح شهرستان از این ناحیه برخواسته اند و در گوشه و کنار ایران مشغول خدمت رسانی به مردم شریف و دینمدار وطن عزیزمان هستند .

 

مردم دهستان تودروار به زبان خاصی سخن می گویند که قریب به اتفاق با زبان مردمان چهارده و طزره دامغان یکسان است و دستورش تقریبا با فارسی یکی است و کلماتی خاص خود را دارد که در بسیاری موارد بیگانه از زبان فارسی نیست و از زبان مازندرانی تاثیر پذیرفته است مثلا خوردم را ” بَخُوردٌم ” و گفتم را ” بَگُتُم” تلفظ می کنند …

 

مردم دهستان تودروار بی هیچ اغراقی از شیفتگان رسول خدا (ص) ، نجیب ، شریف ، با فرهنگ ، هوشمند و با استعداد که البته همچون خود شهرستان دامغان به علت اینکه جامعه ای بسیار سنتی دارند بسیاری از سادگی های زندگی مردم قدیم را حفظ نموده اند و به اکثر آلایش های جوامع مدرن آلوده نشده اند و از مفاسد و انحرافات بسیاری همچون دزدی و قتل و ضرب و جرح و پارتی ها و مواد مخدر به غیر از تریاک و سیگار پاکند ، جز آنچه که در هر جامعه ای هر چند سالم وجود دارد و از ضروریات آزادی و حیات و توسعه اجتماع است .

 

در دهستان تودروار از هر صنف علمی و اجتماعی که بخواهی وجود دارد به زبان عامیانه از  عالم و روحانی ، معلم و استاد دانشگاه ، کارگر و دامدار ، کشاورز و بنّا ، گچ کار و سنگ کار و جوشکار و ورزشکار و برقکار و تیرچه بلوک زن ، نانوا و بقال و سوپری و شیشه بری و تراشکاری و نجار و شکسته بند و لوله کش و معدنچی و بانکی و دکتر و مهندس و دانشجو و پاسبان و پاسدار و بسیجی و روشنفکر و نمایشگاه دار و قفل و کلید ساز و رئیس و کارمند و فقیر و غنی و غیر اینها که البته عمدتا نجار و کشاورز و دامدارند و به تبع آن واحدهای صنعتی و کشاورزی و دامداری و خدماتی متعدد دارد ، شامل : کارخانه سیمان در حال ساخت ، معدن سنگ نسوز و مس و …. و نجاری و تراشکاری و بلوک زنی و آژانس مسافرتی و پایگاه اینترنتی و مرکز مخابراتی و دهیاری و شورای اسلامی و حل اختلاف و درمانگاه و مرکز بهداشت و پاسگاه نیروی انتظامی و باغ و پرورشگاه ماهی و گوسفند و گاو و غیر اینها ….

 

رسم و رسوم مردم دهستان هم قریب به اتفاق نشات گرفته از اعتقادات مذهبی مردم است که همگی مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند در ماه محرم و صفر و رمضان رسوم باشکوهی از قدیم وجود داشته و دارد که از این لحاظ ماه محرم به علت عشق مردم به حضرت حسین بن علی بن ابیطالب علیه السلام ممتاز است .

از روز اول محرم تا روز دهم و شب یازدهم در خانه ها یا مساجد نهار و صبحانه و مراسم روضه خوانی و دعا خوانی و پختن حلیم و آش نذری و شعله زرد و نوعی آش به اسم شوربا و پلو و قرمه سبزی و خورشت قیمه و آبگوشت و پلو مرغ و توزیع آن بین مردم رایج است . جمعیت دهستان که معمولا از 1800 نفر تجاوز نمی کند در چنین روزهایی دو برابر می شود . تعزیه خوانی نیز از قدیم رواج داشته که هرچند رو به زوال می رود امّا هنوز هم تعزیه خوان های ماهر و متقی هستند . در روز های نهم و دهم هیئت های عزاداری روستا های دهستان که خویشتن را جدا از هم نمی دانند کاملا یکدل و یک پارچه بوده طی یک برنامه ریزی و روش مشخص قدیمی به روستا های همدیگر رفته و مورد پذیرایی هیئت های میزبان قرار گرفته و با هم به عزاداری سالار شهیدان می پردازند .

 

در ماه مبارک رمضان هم از روز و شب اول تا روز و شب آخر مراسم دعا و قرآن و روضه خوانی و منبر رفتن روحانی و نماز جماعت برقرار است .  هر چند در سال های اخیر در روستا های دروار و صح ، فقدان روحانی بومی به علت فوت یا مهاجرت روحانیون و در نتیجه آمدن روحانیون از طرف سازمان تبلیغات و یا روحانیونی که مهاجرت نموده اند مشکلاتی را برای مردم ایجاد کرده است . در اینجا انصافا باید از عالم بزرگوار شیخ علی اکبر سلطانی که با مهاجرت از مشهد به روستای تویه در سال های جوانی تا کنون ، عمده عمر خویش را صرف راهنمایی و خدمت رسانی به مردم روستای تویه و نیز در حد توان به روستا های دیگر نموده اند تشکر و قدر دانی نموده ، با لحاظ اینکه برای ایشان امکان مهاجرت و قبول سمت های سازمانی و اداری وجود داشته است .

در 28 و 29 صفر یا در اصطلاح مردم چهل و هشتم ، عده زیادی از روز قبل از آن به مشهد می روند تا در عزاداری حضرت رضا (ع) و رسول خدا (ص) و امام  حسن (ع) شرکت نمایند و در خود دهستان نیز رسم بر این است که از صبح زود تا غروب در خانه ها به ترتیب به روضه خوانی می پردازند.

 

در ایام عید نوروز هم مردم از قبل خانه تکانی کرده اند و با خرید تنقلات و شیرینی جات و میوه ها از میهمانان پذیرایی می نمایند و برای صله رحم به خانه یکدیگر می روند و عید را تبریک می گویند و کوچکتر ها به بزرگترها احترام نموده و اول برای بازدید به خانه ایشان می روند و بزرگترها نیز به بچه ها پول و تخم مرغ هدیه می دهند و رسمی از قدیم وجود داشته که مردان دسته جمعی برای ادای صله رحم به خانه ها می رفتند و البته وارد اندرونی خانه نمی شدند بلکه صرفا وارد حیاط خانه شده و دیدار با سلام و احوالپرسی و پذیرایی خاتمه می پذیرفت که متناسب با اقتضائات زندگی جدید به تدریج کمرنگ می گردد . کسانی نیز که احیانا در سوگ عزیزان خویش می باشند که بیش از چهل روز از فوت ایشان گذشته است در خانه خود مراسم نو عید را برپا می کنند که احیانا نوعی شیرینی به اسم تفتان و زنجیفیلی می پزند و خرمایی نیز تهیه می نمایند و از مهمانانی که دسته جمعی یا انفرادی برای همدردی و فاتحه خوانی به خانه ایشان می آیند پذیرایی می کنند .مردم ، سیزده بدر و روز طبیعت را در همان مناطق زیبا و سر سبزی که گفتم یعنی قلقل ، تنگه ، گیوتنگه ، کوهو و یا باغات خویش می گذرانند .

 

اگر کسی فوت کند اکثر مردم در تشیع جنازه او شرکت می کنند و بعد در محل عزا شرکت کرده و برای شادی روح او فاتحه خوانی و روضه خوانی دارند ، مراسم شب هفتم ، چهلم و سال فوت هم برای اموات برگزار می کنند ، که متاسفانه بعضا مخارج سنگینی می شود که برای عده کثیری منشاء دردسر و اختلاف است ، با توجه به حدیثی از پیغمبر اسلام (ص) بدین مضمون که : ” وقتی کسی بمیرد اعمال او قطع می شود جز در سه چیز ؛ صدقه جاریه ، نسل و فرزند صالح و علمی که دیگران از آن بهره گیرند “. تا شب چهلم هم رسم بسیار زیبایی است که هر شب جمعه عده ای از قرآن خوانان به خانه متوفی رفته و برای شادی روح او فاتحه و قرآن خوانی دارند و احیانا پذیرایی مختصری هم می شوند .

 

مراسم خواستگاری و عروسی هم جذاب و پر شور انجام می پذیرد ، خانواده داماد از قبل و با هماهنگی خانواده عروس برای خواستگاری از عروس به خانه او می روند ، در این مجلس بزرگان و ریش سفیدان فامیل چه زن و چه مرد حضور دارند و میزان و شرایط مهریه و خریدهای عقد و عروسی هم در همین مجلس  مشخص می گردد ، با اینکه در زمان های گذشته مهریه بسیار کم بود متاسفانه با نفوذ برخی رفتارهای ناپسند مهریه هم رو به افزایش تصاعدی است . بعد از این هم در روز موعود عروس و داماد عقد ازدواج می نمایند و احیانا همراه آن جشن کوچکی که در آن دوستان و آشنایان و اقوام نزدیک هستند برگزار می شود ، که به تدریج این جشن هم رو به زوال می رود و فقط در مجلس عروسی که پس از این برگزار می شود جشن بزرگی می گیرند که در آن تمام اقوام و دوستان و آشنایان به صرف شیرینی و احیانا شام و نهار دعوت می گردند . متاسفانه رفته رفته و بعضا بعضی از رفتارهای ناپسند چون رقص و آواز و اختلاط زن و مرد در روز جشن عروسی که به آن پاتخت داماد می گویند نفوذ می یابد و البته بنابر صداقت است و باید اذعان داشت که اجتماع ما از برخی رذایل روحی و اخلاقی و اجتماعی چون جمود فکری و کارشکنی عاری نیست که البته روحانیون و تحصیلکرده ها و بعضی از مردم از آن پاکند و به همت ایشان و همچنین نفوذ سیاست های کلی فرهنگی نظام جمهوری اسلامی به همراه دستآورد های تمدن جدید بشری همچون رسانه های جمعی به تدریج رو به زوال می رود .

 

در باب روحیات مردم باید گفت که بطور کلی آرام هستند امّا زیرک و در معاشرت های عادی علاقمند مشاهده می گردند ولی با هم در امور اجتماعی و محلی کارشکنی می نمایند و چنانچه کسی بخواهد کار بزرگ و جدیدی بنماید ممکن است با برخی دشواری ها روبرو شود که این از ویژگی های ناشی از این است که اجتماع و روابط اجتماعی به شدت سنتی است و در کل شهرستان هم مشاهده می شود و با اینکه هوش و استعداد مردم و استعداد خود دهستان سرشار است از آن استفاده عملی نمی کنند و این ها چنین نتیجه می رسد که مردم مصالح اجتماعی و اقتصادی خود را از دست می دهند و با وجود اینکه اغلب شهرستان های کشور مخصوصا استان از وضع مساعد کشور رو به آبادی و اصلاح می روند ، در جای می زنند .

 

در خاتمه مطلب از محصولات دامی هم باید بگوییم که شامل انواع لبنیات همچون پنیر و کره و کشک و قره قروت ( سیچّو ) حوای آروشه و … می شود ، ضمن اینکه باید متذکر شد که گوشت گوسفندان دهستان تودروار به علت تغذیه سالم آن ها بسیار لذیذ است و طعمی متفاوت دارد و غیر بومیان نیز به این مطلب گواهی داده اند به احتمال قوی نژاد این گوسفندان از نژاد گوسفندان مرغوب و مشهور سنگسری است .

 

این بود شرح مختصر و مفیدی از استعداد ها و توانمندی ها و ظرفیت های دهستان تودروار و ویژگی های مردمانش که صادقانه و روشنفکرانه بیان شد ، به امید آبادانی و توسعه بیشتر دهستان تودروار عزیز ….

 

توجه : کلیه حقوق مادی و معنوی این اثر متعلق به نگارنده آن می باشد .

تهیه و تنظیم : ابوالفضل فولادیان