خانه > گردشگری > جایگاه و نقش اکوتوریسم و ژئوتوریسم در بوم های بیابانی

جایگاه و نقش اکوتوریسم و ژئوتوریسم در بوم های بیابانی

//
امکان درج نظر وجود ندارد

ما در حواشی تاریخ اراضی بایر و بیابانی و صحاری خشک و طوفان شن و شوره زارها و زمین های لم یزرع را در چند نقطه خاورمیانه می بینیم و می خوانیم که عبارت است از بیابان های عربستان، صحرای سینا و صحرای مغرب و غیره. و نباید انکار کنیم که همیشه در گستره ایران بزرگ هم بیابان و نخجیرگاه ها وجود داشته اما در سرتاسر ایران قدیم، یعنی حواشی رود سند غربی به بیابان های بزرگ اشاره نشده، مگر میادین جنگی و صحاری سرسبز و علف زارها و آنچه شکارگاه و دارای دام های وحشی بود. (1)

فصل سرما و زمستان سرآغاز یکی از جذاب ترین مقاصد گردشگری سراسر جهان یعنی بیابان گردی است. بیابان گردی امروزه یکی از زیباترین بخش های طبیعت گردی در جهان محسوب می شود که در این میان بیابان های ایران به ویژه بخش های غربی دشت کویر و بیابان لوت، مطلوب ترین بیابان ها برای طبیعت گردان کشورمان است به طوری که گفته می شود تمدن کویری و بیابانی ایران با آثار معماری باشکوه مناطقی چون کرمان، کاشان ،یزد و نائین در جهان نظیر ندارد.

هر کس شناخت ویژه ای از بیابان دارد، نمی توان گفت که زندگی در بیابان به طور مطلق وجود ندارد. کسانی بیشتردر این نواحی زندگی می کنند که در جستجوی خلوت و عزلت نشینی هستند، مانند کاهنان بودایی و زاهدان منزوی که بر اساس بعضی دستورالعملها یا مقررات مربوط به صومعه ها یا پورت روی (رها شده) نیز بکار برده شده است که چشم انداز های بسیار متفاوتی را توصیف می کند. البته با توجه به ابهامی که در آن است، بسیار دیر مفهوم ویژه جغرافیایی خود را کسب کرده است. در آغاز قرن هجدهم، تصویر بیابانها بروی نقشه ها، بسیار واضح تر ترسیم شدند و سیاحان در گزارشهای خود به مناطقی اشاره کردندکه مشخصات ویژه ای داشتند. (2)

حدود90% کشور عزیزمان (ایران) را، مناطق خشک تشکیل می‏دهند و عرصه های وسیعی از آنها را، نواحی مختلف کویری و بیابانی شامل می‏شوند. درباره ‏مسائل این وسیع ترین بخش مملکت، طرحهای تحقیقاتی متعددی اجرا می‏شود، سخنرانیها و مقالات بسیاری ارائه می‏گردند و کتابهای زیادی چاپ و منتشر می‏شوند…. اما متاسفانه در اغلب منابع مشاهده می‏شود که با ویژگیهای مناطق خشک و انواع آنها آشنا نیستند، کویر را با بیابان عوضی می‏گیرند و یا کویر را همان بیابان می‏پندارند، بیابان را (صحرا) می‏نامند و خلاصه با بسیاری مفاهیم و خصوصیات درباره انواع مختلف مناطق خشک و به ویژه نواحی کویری و بیابانی، آشنا نیستند. بدیهی است که این عدم شناخت کامل از ویژگیهای مساحت وسیعی از کشور، مسائلی را در زمینه‏های مختلف به وجود می‏آورد. (بیابان) به مناطقی اطلاق می‏شود که مقدار متوسط بارش سالانه آن کمتر از 50 میلی متر است و امکان دارد در طول سال‏ و یا سالها، بارندگی درآن صورت نگیرد اما (کویر) به نمکزار، گفته می‏شود. عربها به کویر، سبخاء می‏گویند. اما متاسفانه در زبانهای بیگانه مانند آلمانی، فرانسه، انگلیسی چون لغت خاصی برای (کویر) ندارند، چیزی می‏نویسند که وقتی ما آن را ترجمه می‏کنیم، چیزی به اصطلاح از آب درمی‏آید، که غلط است وهمین کمبود لغت در زبان آنهاست که حتی در ایران، کارشناسان و استادان، کویر را با بیابان اشتباه می‏کنند و یا حتی در مواردی هم آن را طوری می‏نویسند و می‏گویند، که انسان نمی‏داند منظورشان کویر بوده یا بیابان .

در ایران ما برای (کویر) لغت داریم، همینطور برای بیابان، که شرح آن گذشت. چون زبان عربی هم از لحاظ لغت غنی است، برای هر دو لغت جداگانه دارد. به کویر، سبخاء و به بیابان، ربع می‏گویند. اما در زبان‏ انگلیسی‏ یک‏ کلمه‏ به ‏نام Desert  وجود دارد. در مواردی که منظورشان (بیابان) باشد  می‏نویسند  Sandy Desertو در مواردی که کویر باشد، می‏نویسند Salty Desert وقتی کارشناسان ما در ایران آنها را ترجمه می‏کنند به ترتیب کویرهای یا بیابانهای شنی (ماسه‏ای) و کویرهای نمکی به آنها می‏گویند که غلط است. (3)

1 – لسانی، علی رضا، فرجام سبز کویر، تاریخچه کویر و مراتع طبیعی ایران (بیابان زدائی)، چاپ اول، 1380، انتشارات جمهوری

2 – درش، ژان، ترجمه خالدی، شهریار، جغرافیای نواحی خشک (بیابان ها و استپ ها) چاپ اول، 1373، انتشارات قومس

3 – کردوانی، پرویز،  بحثی پیرامون تعاریف و ویژگیهای مناطق خشک، کویر و بیابان، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگله تهران، تابستان 1387، شماره  150،صفحه 26 و 42

ابوالفضل پوریان، حجت کلانتری

 


- جهت ارسال نظر نوشتن نام ، ایمیل و وبلاگ ضروری نمی باشد .
- نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی همچنین نظرات ارسالی غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط با مطلب منتشر نمی‌شوند .
- نظرات منتشر شده در این پایگاه صرفا بیانگر دیدگاه کاربران می باشد .